Académia Ligùstica do Brénno

parlémmo a nòstra léngoa
Académia Ligùstica do Brénno
 
Intrâ > Grafîa ofiçiâ > Arfabêto fonético

Arfabêto fonético

[ Grafîa ofiçiâ ]

L'arfabêto fonético o sèrve pe scrîve in manêa precîza i soìn che l'òmmo o sa prodûe e che vêgnan dêuviæ da-e vàrie léngoe into parlâ. O l'é fæto da 'na série de scìnboli e i ciù adotæ són quélli stabilîi da-a International Phonetic Association (IPA). Dæto che bén bén de sti scìmboli no se riêsce a scrîvili co-o computer, pe superâ sta dificoltæ o l'é stæto inventòu o método SAMPA (Speech Assessment Methods Phonetic Alphabet) ch'o l'é quéllo ilustròu chi e ch'o l'é dêuviòu da l'Académia Ligùstica do Brénno.
Se voéi sentî cómme se pronónçian i vàrri soìn poéi anâ a sta pàgina chi.
Pe convençión e trascriçióin fonétiche de paròlle són mìsse tra paréntexi quàddre.

 

[ Acénti ] [ Vocâle ] [ Semivocâle ] [ Consonànte ] [ Âtri sóin ] [ Dìnni a teu ] [ Lêzi i coménti ]
Intrâ
Grafîa ofiçiâ
Gramàtica
Léscico
Mediatêca
Agiùtti
Stöia de l'Académia
Scrîvi a l'Académia
Grafîa ofiçiâ
Prinçìppi generâli
Arfabêto fonético
Acénti
Arfabêto
Consonànte dógge
Tùtto e a-a spedîa
Ditongaçión ràpida
Iotacìsmo da u
Câxi particolâri
Chi, a l'Académia
'Na coixitæ
Ezénpi de tèsti
Scîti e grafîa ofiçiâ
Domànde e rispòste

Màppa do scîto

 

Acénti


[ in çimma da pàgina ]

L'acénto tònico o l'é marcòu co-o scìmbolo " ch'o va mìsso prìmma da scìlaba tònica. A vocâle cùrta a no vén marcâ, méntre a vocâle lónga a vén marcâ con : sùbito dòppo a vocâle mæxima

Vocâle (són éutto)


[ in çimma da pàgina ]
  1. [a] són da a: càssa ["kassa]
  2. [e] són da e serâ: métte ["mette]
  3. [E] són da e avèrta: vèrde ["vErde]
  4. [i] són da i: scrìpixi ["scripixi]
  5. [O] són da o italiànn-a avèrta: pòrto ["pOrtu]
  6. [2] són da eu françéize: figeu [fi"dZ2:]
  7. [u] són da u italiànn-a: scocozó [skuku"zu]
  8. [y] són da u françéize: ruménta [ry"menta]

Semivocâle (són træ)


[ in çimma da pàgina ]
  1. [j] són da semivocâle i: piâxéi [pja:"Zej]
  2. [w] són da semivocâle u: ægoa ["E:gwa]
  3. [H] són da semivocâle u françéize: nuâ ["nHa:]

Consonànte (són vìnti)


[ in çimma da pàgina ]
  1. [b] són da b: bàrba ["barba]
  2. [k] són da c dûa e da q: quàrche ["kwarke]
  3. [tS] són da c dôçe: cêuve ["tS2:ve]
  4. [d] són da d: dònna ["dOnna]
  5. [f] són da f: fanfarónn-a [faNfa"ruNNa]
  6. [g] són da g dûa: gælo ["gE:lu]
  7. [dZ] són da g dôçe: gêxa ["dZe:Za]
  8. [J] són do digràmma gn: zùgno ["zyJJu]
  9. [l] són da l: làlla ["lalla]
  10. [m] són da m: memöia [me"mO:ja]
  11. [n] són da n dentâle: prexonê [preZu"ne:]
  12. [N] són da n velare: bibìn [bi"biN]; o l'é o són do grùppo ingléize ng in paròlle cómme sing ["siN], cantâ
  13. [p] són da p: pórpo ["purpu]
  14. [r] són da r: ræna ["rE:na]
  15. [s] són da s sórda: sàsoa ["saswa]
  16. [z] són da s sonöra: zenéize [ze"nejze]
  17. [S] són do digràmma sc: scentâ [SeN"ta:]
  18. [Z] són da j françéize: xatta ["Zatta]
  19. [t] són da t: tùtto ["tyttu]
  20. [v] són da v: vivàgna [vi"vaJJa]

Âtri sóin


[ in çimma da pàgina ]

Se segnàlla pe-a seu peculiaritæ o grùppo consonàntico zenéize scc [StS] in paròlle cómme sccéuppo ["StS2ppu].

Se segnàlla infìn quàttro soìn prezénti inta léngoa italiànn-a, ma che o zenéize o no gh'à, levòu quàrche parlâ locâle

  1. [o] són da o italiànn-a serâ: rosa rossa ["rO:za "rossa]
  2. [L] són do digràmma gl: famiglia [fa"mi:La]
  3. [dz] són da z sonöra: zona ["dzO:na]
  4. [ts] són da z sórda: zio ["tsi:o]

[ in çimma da pàgina ]

Dìnni a teu
Nomiâgio:
Stàggo a:
E-Mail:
O mæ scîto:
Coménto (no ciù de 1000 caràteri)

   

[ in çimma da pàgina ]

àn dîto a seu
28/03/2009 - 09:00
ALB, Zêna
O grùppo "qu" o se scrîve "qu" e no "co". Quìndi se scrîve quésto, quéllo, dónque. Pe st'ùrtima paròlla va bén ànche dónca, che chi a Zêna o no se dêuvia goæi.
Conpliménti pi-â grafîa: a l'é quæxi tùtta giùsta. Quàrche coreçión: segùo=segûo, é=e, canzón=cansón, tréuva=trêuva, àe=a-e.
27/03/2009 - 17:04
Claodio, Tórin/Sant'Orçeise
canterini.org
No són segùo dé cómme vàn scrîte in zenéize é paròlle “quello/questo”: coéllo ó quéllo? Coèsto ò quésto? E ‘n te ‘na canzón scrîta da-i zenéixi Carbone – Vigevani se tréuva “dónque” (o dóncoe?); ma in zenéize no sé dîxe dónca? Gràçie pe-e rispòste e agéi pasiénsa cón mi perché són àe prìmme àrmi co-o zenéize scrîto.
29/11/2008 - 09:19
ALB, Zêna
Pe savéi cómme se fa a métte i acénti bàsta amiâ chi
Se a n de lunn-a a l'é a "n velâre" alôa bàsta amiâ chi
Ma sò-u tratìn mìsso into mêzo (lun-na) veu dî che a prìmma n a l'é dentâle e a segónda velâre alôa sta cösa chi a no l'é riportâ perché a no fa pàrte da parlâ de Zêna. In generâle pronónçie che no són de Zêna, pe òua, no són riportæ.
Pe-a paròlla gràçie, inta grafîa ofiçiâ l'é consentîo de scrîve gràsie.
29/11/2008 - 02:50
Flavio, Puntedeximu
Aggéi pasiensa, ma nu g'ò moddu de scrive cumme me pà mégiu a mi, me manca (pe òoua) i accenti. Peou dàse ke nu l'àgge vista mi, ma me pà che nu ghe ségge a spiegasiun da n de lun-na: nun ho ancun cunusciùu in nu zeneize cu a sacce dì. A proxima votta che ve scrivu, servindume da tastea òua spagnola, òua portughéise, òua franséise, pensu che purioù fàve quarche dumanda ciù precisa, e magari usà a grafia che ciù parte ùsu mi, e mancu tantu cumplicà. Salùti.
(p.s. ad esempiu segundu mi graçie u se scrive grassie: propriu cumme u dimmu e nu creddu sulu dae paerti du Puseivia).
16/08/2008 - 19:33
ALB, Zêna
Chi a l'Académia in scê tùtte e paròlle ghe mìsso l'acénto pe mostrâ cómme i acénti vàn mìssi. Se un o veu, o peu métte solo i acénti obligatöi: quélli in scê paròlle trónche con ciù scìlabe che finìscian pe vocâle tònica. L'é dónque obligatöio scrîve: scocozó, pitô. St'ezénpio chi o móstra che l'é necesâio savéi cómme se fa a marcâ o són [u]. Ma in generâle l'é lasciòu a-a bónn-a voentæ de chi scrîve se marcâ i acénti che no són obligatöi.
16/08/2008 - 18:16
tac, SanPed'aenn-a
no capiscio comme mai se acènta a letia o che a se leze (U) no saieva ciù sencio accenta solo a o quande a l'è o e basta?
16/06/2008 - 12:50
ALB, Zêna
1. A létia æ a gh'à o són [E] lóngo: inbriægo [iN"brjE:gu]; ma dòppo a n velâre, e sôlo inte quéllo câxo, o són [E] o l'é cùrto: ænn-a ["ENNa]. Quindi a lètia æ a fa pàrte do són registròu a-o pónto 3 de vocâle.
2. Dæto che a "ù" a l'é cùrta, pe-a régola pe radogiâ e consonànte, o són da consonànte ch'a vêgne dòppo o l'é ciù intenso, pròpio cómme a "p" da paròlla càppo. Òua o grùppo "gn" o no se radóggia, ma foneticaménte o scìmbolo J o va scrîto dóggio. Écco chi quàrch'âtro ezénpio: légno ["leJJu], ma vêgno ["ve:Ju]; péscio ["peSSu], ma riêscio ["rje:Su]; e no scordémose de paròlle cómme tòua [tOwwa] e màio ["majju].
16/06/2008 - 11:33
Piero de Bösanæo, Bösanæo
Agiùtti pe poéi scrîve chi: âæÆêçîöóôûª
Amîxi,
1)e a létia æ döv'a méttemmo?
2)8.[J] són do digràmma gn: zùgno ["zyJJu].
Domanda: perché dôe JJ inta fonética de zùgno e solo in scìmbolo pe o són do digràmma gn?
Scignorîa.
Piero de Bösanæo
A l’è gradîa a coreçión de paròlle uzæ e da forma uzâ. Gràçie.

[ in çimma da pàgina ]