Académia Ligùstica do Brénno

parlémmo a nòstra léngoa

Académia Ligùstica do Brénno
 
Intrâ > Grafîa ofiçiâ > Tùtto e a-a spedîa

Tùtto e a-a spedîa

[ Grafîa ofiçiâ ]

Pe poéi savéi a-a spedîa cómme se scrîve ò se lêze 'na létia ò 'n són, chi sótta l'é riportòu, in órdine arfabético, tùtte e létie e tùtti i soìn (sti chi mìssi tra paréntexi quàddre) che són prezénti inta léngoa zenéize. Tra e paréntexi riónde vén dîto cös'o l'é o scìnbolo; gh'é pöi 'na brêve spiegaçión.

 

[ Dìnni a teu ] [ Lêzi i coménti ]

Grafîa ofiçiâ

Màppa do scîto

Dôv'én i coménti

Covertìnn-a

 

  • [2] (són) són da eu françéize in paròlle come meu, lagheu, o se scrîve eu
  • a (vocâle) són [a]
    • à són cùrto, o se dêuvia sôlo in poziçión tònica
    • â són lóngo tònico ò àtono
  • æ (létia) són [E:] lóngo e avèrto
    • ma into grùppo ænn- e into grùppo de fìn paròlla æn a gh'à o són [E] cùrto e avèrto
    • se a létia æ a no l'é disponìbile se dêuvia o digràmma ae scibén ch'o peu lasciâ di dùbbi.
  • b (consonànte) són [b]
  • c (consonànte) cómme in italiàn
  • ç (consonànte) c co-a côa, c co-a çedìggia, són [s]
  • ch (digràmma) són [k], o se dêuvia prìmma de e, i, eu
  • ci (digràmma) són [tS], o se dêuvia prìmma de a, æ, o, u
  • d (consonànte) són [d]
  • [dZ] són da g de gîta, o se scrîve g
  • e (vocâle) són cùrto avèrto [E] ò seròu [e], ciù de spésso seròu
    • é són [e] cùrto e seròu, o se dêuvia sôlo in poziçión tònica
    • ê són [e:] lóngo e seròu, tònico ò àtono
    • è són [E] cùrto e avèrto, o se dêuvia sôlo in poziçión tònica
  • eu (digràmma) són [2] lóngo ò cùrto
    • éu són [2] cùrto, o se dêuvia sôlo in poziçión tònica
    • êu són [2:] lóngo tònico ò àtono
  • f (consonànte) són [f]
  • g (consonànte) cómme in italiàn
  • [g] són da g de gàtto, o se scrîve g
  • gh (digràmma) són [g], o se dêuvia prìmma de e, i, eu
  • gi (digràmma) són [dZ], o se dêuvia prìmma de a, æ, o, u
  • gl (digràmma) són [L] ch'o no l'exìste in zenéize, o s'atrêuva inte quàrche italianìsmo e inte quàrche parlâ locâle
  • gn (digràmma) són [J]
  • h (consonànte), a no vêgne utilizâ pe l'indicatîvo prezénte do vèrbo avéi
  • [H] (són) són da semivocâle u françéize in paròlle cómme nuâ, o se scrîve u
  • i (vocâle) cómme in italiàn
    • ì són cùrto, o se dêuvia sôlo in poziçión tònica
    • î són lóngo tònico ò àtono
  • j (semivocâle) són da semivocâle i
    • A peu êse dêuviâ dòppo a c, a g e o digràmma sc pe marcâ che
      • diversaménte da-o ténpo infinîo, into ténpo indicatîvo futûro a i a se dêve fâ sentî in stisinìn: (prìmma paròlla: infinîo, segónda: futûro) mangiâ [maN"dZa:], mangjâ [maN"dZja:]; maciâ [ma"tSa:], macjâ [ma"tSja:]; lasciâ [la"Sa:], lascjâ
      • [la"Sja:].
      • diversaménte da-o particìpio pasòu, into ténpo condiçionâle prezénte a i a se dêve fâ sentî in stisinìn: (prìmma paròlla: particìpio pasòu, segónda: condiçionâle prezénte) mangiæ [maN"dZE:], mangjæ [maN"dZjE:]; maciæ [ma"tSE:], macjæ [ma"tSjE:]; lasciæ [la"SE:], lascjæ
      • [la"SjE:].
    • A peu êse dêuviâ, ma no se conséggia de fâlo, tra dôe vocâle pe indicâ o són [j] inténso in paròlle cómme jo ["majjo], ja ["sejja]; chi o fæto o l'é mêno crìtico perché se a vocâle ch'a vêgne prìmma a l'é cùrta a [j] a l'é inténsa, s'a l'é lónga no: véja, e cùrta, [j] inténsa ["vejja]; mizêia, e lónga [j] normâle [mi"ze:ja].
  • [j] (són) són da semivocâle i in paròlle cómme mai, o se scrîve i; inte quàrche câxo o peu êse scrîto j
  • [J] (són) són da gn de gno, o se scrîve gn
  • [k] són da c de cànto
  • , o se scrîve c
  • l (consonànte) són [l]
  • m (consonànte) són [m]
    • a peu êse dêuviâ davànti a b e p a-o pòsto da n
  • n (consonànte)
    • a gh'à o són velâre [N] a-a fìn da paròlla, into grùppo nn-, prìmma de 'na consonànte; a se dêuvia ànche prìmma da b e da p
    • a gh'à o són dentâle [n] prìmma de 'na vocâle
  • nn- (grùppo) són [N] da n velâre ch'o se prononçia dìndo e dôe n arenbæ a-a vocâle tònica ch'a vêgne sùbito prìmma do grùppo
    • o s'atrêuva sôlo inta penùrtima scìlaba e o l'é de lóngo tònico
    • o grùppo nn sénsa o tratìn o se dîxe cómme in italiàn
  • [N] (són) són da n velâre in paròlle cómme ronn, o se scrîve n
  • o (vocâle) són [u] da u italiànn-a lóngo ò cùrto con 'n'eceçión into ditóngo àtono ou dôve o se pronónçia [O]
    • ó són [u] cùrto, o se dêuvia sôlo in poziçión tònica
    • ô són [u:] lóngo tònico ò àtono
  • ò (vocâle) són [O] da o italiànn-a cùrto tònico ò àtono
  • ö (vocâle) són [O:] da o italiànn-a lóngo tònico ò àtono
  • [O] (són) són da o italiànn-a, s'o l'é cùrto o se scrîve ò, s'o l'é lóngo o se scrîve ö, into ditóngo àtono ou o se scrîve o
  • p (consonànte) són [p]
  • q (consonànte) són [k]
  • r (consonànte) són [r]
  • s (consonànte)
    • són [s] se prìmma de 'na vocâle
    • suono [s] oppure [z] se prìmma de 'na consonànte, pægio cómme in italiàn
  • [s] (són) són da s de sàcco, o se scrîve s mêno de quànde, pe raxoìn etimològiche, no se dêve utilizâ a ç
  • [S] (són) són da sc de scêna, o se scrîve sc prìmma de e, i, eu e sci prìmma de a æ, o, u
  • sc (digràmma) són [S], o se dêuvia prìmma de e, i, eu
  • sci (trigràmma) són [S], o se dêuvia prìmma de a æ, o, u
  • scc (grùppo) o l'é fæto de doî soìn [StS]: o són [S] segoîo, cómme 'na scciupetâ, da-o són [tS], o se dêuvia prìmma de e, i, eu
  • scci (grùppo) o l'é fæto de doî soìn [StS]: o són [S] segoîo, cómme 'na scciupetâ, da-o són [tS], o se dêuvia prìmma de a æ, o, u
  • t (consonànte) són [t]
  • [tS] són da c de cilìndro, o se scrîve c
  • u (vocâle) són [y] da u françéize con træ eceçioìn dôve a gh'à o són [w]: into grùppo qu, into ditóngo tònico òu, into ditóngo atono ou
    • ù són [y] cùrto, o se dêuvia sôlo in poziçión tònica
    • û són [y:] lóngo tònico ò àtono
  • [u] (són) són da u italiànn-a, o se scrîve o, ó, ô
  • [y] (són) són da u françéize in paròlle cómme fugàssa, o se scrîve u, ù, û
  • v (consonànte) són [v]
  • [w] (són) són da semivocâle u italiànn-a in paròlle cómme goìdda, o se scrîve o con træ eceçioìn: into grùppo qu, into ditóngo tònico òu, into ditóngo atono ou
  • x (consonànte) són [Z]
  • z (consonànte) són [z]
  • [z] (són) són da s de smangiaxón, o se scrîve z se prìmma de 'na vocâle, o se scrîve s se prìmma de 'na consonànte
  • [Z] (són) són da j françéize in parole come xanbón, o se scrîve x

[ in çimma da pàgina ]

Dìnni a teu

Nomiâgio:
Stàggo a:
E-Mail:
O mæ scîto
Internet:
Coménto (no ciù de 1000 caràteri)

   

Nòtta: o coménto o saiâ publicòu, o ciù fîto poscìbile, dòppo ch'o l'é stæto controlòu.

[ in çimma da pàgina ]

àn dîto a seu
29/08/2013 - 15:16
ALB, Zêna
Gh'émmo za rispòsto chi. Pe comoditæ riportémmo chi sótta quéllo ch'émmo scrîto la.
Con tùtti i acénti se scrîve coscì: Segnô agiùtime!
Co-i sôli acénti òbligatöi se scrîve coscì: Segnô agiutime!
29/08/2013 - 14:43
ROBERTO FRANCESCONI,
Scusatemi se sbaglio indirizzo ....ma sulu voiatri me poi agiuttà!!!
Voglio farmi un tattuaggio con scitto, naturalmente in zeneise, "SIGNORE AIUTAMI"..."SEGNU' AGGIUTTIME", è giusto?
Vorrei la grafia precisa....anche perché non posso modificarla una volta tattuata la frase.
GRASSIE
Salutti
Roberto
17/01/2012 - 23:24
ALB, Zêna
Comensémmo intànto a dî che l'é consentîo de dêuviâ a "s" a-o pòsto da "ç". Ma l'Académia a l'invîta a dêuviâ a ç perché o zenéize o ghe l'à e l'italiàn no. L'é coscì do tùtto ciæo che o zenéize o no l'é 'n dialétto de l'italiàn. Se sciâ veu savéi quarcösa de ciù sciâ vàdde a lêze chi.
16/01/2012 - 14:52
Dréia dii Lazaìn, Milan
Mi nu capisciu pecché gh'emmu da dovià e c co-a sediggia quando a gh'è a lettera s. Ma n'aveimu ditu ch'a scritua a gh'a da esse fonetica e nu etimologica?
Grassie p'aa pasiensa
àn dîto a seu
22/11/2011 - 02:10
ALB, Zêna
Coscì: e... zu raieu!
21/11/2011 - 14:28
pieranna ottonello, genova
http://via g b marsano 4/
come si traduce :

e..giù ravioli!
18/10/2010 - 23:22
ALB, Zêna
Pe quànte ne sémmo niâtri o no gh'é.
18/10/2010 - 08:50
sara cristofori, roma
Vorrei sapere se esiste, come già per le lingue straniere, la possibilità di un traduttore "in simultanea". Ho trovato solo dizionari e vocabolari per il genovese ed è praticamente impossibile riuscire a tradurre un testo in questo modo. Grazie per l'attenzione.
19/02/2010 - 00:01
ALB, Zêna
Nòtto che za in italiàn a régola 5-7-5- a no l'é rispetâ. In ògni mòddo a traduçión de quéllo che sciâ l'à scrîto a l'é sta chi:
Alêgra l'âve
a l'èrba giâna...
profùmmo d'amê
18/02/2010 - 07:36
Massimo, Zena
http://Traduzione it-zeneise/
Mi piacerebbe tradurre un mio haiku in genovese ... mi daresti un aiuto ...

Allegra l'ape
all'erba gialla...
profumo di miele

L'ahiku DEVE rispettare la forma 5-7-5 sillabe (5 nel 1°, 7 nel 2°, 5 nel 3°)- se ti interessa ci possiamo sentire via mail x approfondire.
Ti sarei grato per l'aiuto
:-)
http://mdzilioli.jimdo.com
02/09/2008 - 21:17
ALB, Zêna
Scià l'à raxón: "scibén che" o refûa o congiontîvo. Émmo corètto. Cómm'o dîva o Petrucci niâtri zenéixi gh'émmo o nemîgo in câza: l'italiàn! Sciâ pénse che scìnn-a o Baçigalô inte l'Enéide (terza otâva) o l'à scrîto: "Ma andémmo la, scibén ségge za l'ôa"; e sciâ nòtte che o vèrso "corètto": Ma andémmo la, scibén che l'é za l'ôa" o l'é 'n endecascìlabo ascì! E ghe n'é pe coscì de zenéixi che dêuvian o congiontîvo...
02/09/2008 - 18:52
Stefano (Steva), Genova (Zena)
http://www.tuttozena.org/
Gh'ò 'na domanda.
O "sciben", in zeneize, no va con l'indicativo?
Viatri éi scrito "scibén ch'o pòsse lasciâ di dùbbi".
Mi aviæ scrito "sciben ch'o peu...".
Me sbalio?

[ in çimma da pàgina ]