Académia Ligùstica do Brénno

parlémmo a nòstra léngoa

Académia Ligùstica do Brénno
 
Intrâ > Gramàtica > Morfologîa > Prepoxiçión > Prepoxiçioìn pròpie

Prepoxiçioìn pròpie

[ Prepoxiçión ]

 

 
 

[ Prepoxiçioìn sénplici ] [ Prepoxiçioìn articolæ ] [ Riepìlogo ] [ Nòtte ] [ Dìnni a teu ] [ Lêzi i coménti ]

Gramàtica

Màppa do scîto

Dôv'én i coménti

Covertìnn-a

 

E prepoxiçioìn pròpie són quélle che gh'àn sénpre e sôlo a fonçión de prepoxiçión. Se divìdan in prepoxiçioìn sénplici e articolæ.

Prepoxiçioìn sénplici


[ in çimma da pàgina ]

E prepoxiçioìn sénplici són (into mæximo órdine de l'italiàn): de [de], a [a], da [da], in [iN] e inte ["iNte], con [kuN], in sce [iN Se], pe [pe], tra [tra] e fra [fra].

Prepoxiçioìn articolæ


[ in çimma da pàgina ]

Écco chi l'elénco de prepoxiçioìn articolæ.

  • de [de]
    do [du], da [da], de l' [de l], di [di], de [de]
     
  • a [a]
    a-o [aw], a-a [a:], a l' [a l], a-i [aj], a-e [a:e]
     
  • da [da]
    da-o [daw], da-a [da:], da l' [da l], da-i [daj], da-e [da:e]
     
  • in [iN]
    E p. a. chi sótta se l'àn inventæ de l'Eutoçénto in sciô modéllo de l'italiàn
    ne-o [ne:u], ne-a [ne:a], ne l' [ne l], ne-i [ne:i], ne-e [ne:]
     
  • inte ["iNte]
    into ["iNtu], inta ["iNta], inte l' ["iNte l], inti ["iNti], inte ["iNte]
     
  • con [kuN]
    co-o [ku:], co-a [ku:a], con l' [kuN l], co-i [ku:i], co-e [ku:e]
     
  • in sce [iN Se]
    in sciô [iN Su:], in sciâ [iN Sa:], in sce l' [iN Se l], in scî [iN Si:], in scê [iN Se:]
     
  • pe [pe]
    pe-o [pe:u], pe-a [pe:a], pe l' [pe l], pe-i [pe:i], pe-e [pe:]
     
  • tra [tra]
    tra o [tra u], tra a [tra a], tra l' [tra l], tra i [tra i], tra e [tra e]
     
  • fra [fra]
    fra o [fra u], fra a [fra a], fra l' [fra l], fra i [fra i], fra e [fra e]
     

Riepìlogo


[ in çimma da pàgina ]

E chi o riepìlogo sótta-a fórma de 'na tabèlla.

  o a l' i e
de do da de l' di de
a a-o a-a a l' a-i a-e
da da-o da-a da l' da-i da-e
in ne-o ne-a ne l' ne-i ne-e
inte into inta inte l' inti inte
con co-o co-a con l' co-i co-e
in sce in sciô in sciâ in sce l' in scî in scê
pe pe-o pe-a pe l' pe-i pe-e
tra tra o tra a tra l' tra i tra e
fra fra o fra a fra l' fra i fra e

Nòtte


[ in çimma da pàgina ]

  • A prepoxiçión in a s'adêuvia quànde o nómme dòppo o no gh'à l'artìcolo; ez.: a l'é chéita in mâ. In generâle a no s'adêvia davànti a l'artìcolo e a-i agetîvi dimostratîvi.
  • Inti vêgi topònimi s'atrêuva quéste fórme, ancón vive: ino Cànpo, ino Prión, ini mónti, ine Præ.
  • Pe motîvi oufònichi se peu adêuviâ a fórma per pe-a prepoxiçión pe; ez.: pe fòrsa ò per amô.
  • De spésso a-o pòsto de prepoxiçioìn tra e fra s'adêuvia tramêzo a; ez.: tramêzo a-e ràmme.
  • E prepoxiçioìn són sogètte a-i cangiaménti da prozodîa:
    • a-o → ò-u [Ow]; a-e → æ [E:]
    • da-o → dò-u [dOw]; da-e → [dE:]
    • co-a → co-â [kwa:]; co-i → co-î [kwi:]; co-e → co-ê [kue:]
    • pe-o → pò-u [pOw]; pe-a → pi-â [pja:]
  • In zenéize l'é poscìbile 'n ûzo pleonàstico de prepoxiçioìn, sàiva a dî che se pêuan adêuviâ de prepoxiçioìn in ciù in confrónto a l'italiàn. E prepoxiçioìn in ciù són marcæ in grascétto.
    • Cómme t'ê bèlla Zêna vìsta de de lasciù
    • Són chinòu de d'in létto
    • O l'é sciortîo de d'inta stansia
    • O l'é scugiòu de d'in sciâ scâ
    • De da-o barcón se védde Zêna
    • No pasâ de pe-a stràdda ch'a l'é pìnn-a de pâtàn
    • Spónta o sô de tra e féugge
    • Vàddo a pe fónzi
    • Ghe pensiö da pe mi
    • Ch'o reste tra de niatri
    • Ghe n'é de bezéugno
  • Inti ùrtimi doî câxi chi pàrla 'n bón zenéize o ghe làscia a prepoxiçión.

[ in çimma da pàgina ]

Dìnni a teu

Nomiâgio:
Stàggo a:
E-Mail:
O mæ scîto
Internet:
Coménto (no ciù de 1000 caràteri)

   

Nòtta: o coménto o saiâ publicòu, o ciù fîto poscìbile, dòppo ch'o l'é stæto controlòu.

[ in çimma da pàgina ]

àn dîto a seu
20/01/2016 - 16.04
ALB, Zêna
L'é vêa. In scî neologìsmi niâtri pensémmo che cónte de ciù quéllo che a-a génte gh'é câo dî ciufîto che çèrne a cösa ciù corètta (cómme sciâ propónn-e voscià), ma che nisciùn adêuvia ne in zenéize e mànco in italiàn.
20/01/2016 - 16.04
Davide, Zena
Non c'è nessun ragionamento. Se gli altri parlano male, non vedo dove trovate A DEMOA nel copiarli dato che vi fate promotori dell'italiano come nemico del genovese. Le mie sono solo proposte, evidentemente avete la vostra idea.
14/01/2016 - 11.57
ALB, Zêna
A léngoa a l'é quélla ch'a se pàrla ò quélla decîza co-o raxonaménto? I italién àn decîzo de ciamâ @ "chiocciola"; ne pâ 'na bèlla demôa ciamâ @ "câgòllo" in zenéize.
14/01/2016 - 11.57
Davide, Zena
Nel programma televisivo LIGÙRIA ANCHEU di Primocanale si è diffusa la pronuncia del carattere @ (a-commerciale) in genovese CÄGOLLO (Cas). Poichè in inglese il simbolo usato per le email si legge AT, secondo me è sbagliata, benchè ormai diffusa, la dizione italiana CHIOCCIOLA perchè l'originale inglese è una preposizione di luogo dove per luogo s'intende il server di posta elettronica. Quindi io in genovese userei la preposizione di luogo A. Per esempio:
steva.defranchi @ DOMÌNIO.ZE che si pronuncia [A] DOMÌNIO.ZE Saluti
15/10/2014 - 14.25
ALB, Zêna
A paròlla "raccolta" a se tradûe acugéita. Pe l'atra, a-a vôxe "Taggiâ" o Cazassa o regìstra "tagiâ o gràn" pe l'italiàn "mietere il grano". Pe quésto "mietitura" a se per tradûe "tàggio do gràn".
15/10/2014 - 14.25
Bezûgo, Sestri Levante
Bongiórno aviéiva béusegno de tradûe in zenéize e paròlle “raccolta”, intéiza comme arechéugge o gran, o “mietitura”, senpre do mæximo.
Alêgri

[ in çimma da pàgina ]