A.D. 1298 ca.
Brîxa

O vìn, néigro cómme a péixe, o luxîva into gòtto pösòu in sciô bancón de légno de l’òstàia. E génte d’intórno, pe meitæ enbriæghe, ciarlâvan e fâvan do sciâto, criàndo a vôxe èrta do lòu, de dònne, de ùrtime notìçie che ne vegnîvan da l’Oriénte.

’Na figûa, chìnn-a in sciô gòtto, a bevéiva o vìn a goæ picìnn-e. O l’êa ‘n bèl’òmmo: i mostàsci, a bàrba néigra e i cavélli cùrti ghe dâvan ’n’âia de mistêro e de serietæ, e o mantéllo ch’o ghe creuîva a schénn-a o-o fâva pài cómme vegnûo da ’na tæra lontànn-a.

O stâva li, asetòu in sciô sganbelétto, dàndo fra de lê di nómmi in sa e ’n la òu penscêo do fréido ch’o l’aviéiva pigiòu ’n’òtta sciortîo de fêua, inta nêgia de quélla cianûa ch’a pàiva no finî mâi. Tùt’asémme, ’na vôxe da derê. «Scuzæme, câo amîgo» o s’êa sentîo ciamâ. «Ve distùrbo?»

L’òmmo co-i mostàsci o s’êa gjòu, pontàndo i seu éuggi vèrdi in sce ’n òmmo bióndo, ch’o l’amiâva co-in sorîzo.

«Dîme» o l’àiva rispòsto, colàndose con càrma ’n’âtra goâ de vìn. «Séi nêuo de chi? No v’ò mâi vìsto ’n (vist’in) gîo da ste pàrte» o l’àiva dîto o bióndo.

L’òmmo co-o pisétto néigro o l’àiva finîo de mandâ zu o vìn con càrma fintànto ch’o l’àiva veuòu tùtto-o gòtto; pöi o s’êa gjòu do tùtto e, sénsa spréscia, o gh’àiva rispòsto: «Chi éi tùtti coæ de parlâ de lóngo ò són mîe a ’ncontrâve in sciâ mê strâ?»

O bióndo o s’êa stupîo de quélla rispòsta coscì dûa. «Perché?» gh’êa vegnûo ’n cheu de domandâghe. «De dónde séi voî?»

L’âtro, sénsa gêna, o l’àiva tiòu sciù i éuggi, cómme a dî: tò-u li, sto chi no mò-u lêvo ciù d’inti pê. Tànto vàiva, alôa, dâghe ’na rispòsta.

«Mi són de Zêna. Són in sciâ strâ do ritórno, dòppo êse stæto a conbàtte cóntra-e nâve de Venéçia. Gràçie òu Segnô són chi de pasàggio: són za angosciòu dò-u fréido e da nêgia che gh’è chi» o l’àiva caciòu li sénsa tànti regîi. Prìmma o se lêvava de de li, mêgio a l’êa.

«De Zêna?» o l’àiva rispòsto quéllo, i éuggi spalancæ. «N’ò sentîo parlâ pe coscì, ma no gh’ò mâi avûo òcaxón d’anâghe» o l’àiva dîto. «Chi da gnâtri se dîxe bén de Venéçia, ch’a l’è famôza pe êse unn-a de ciù gréndi poténse do mâ. A Zêna no ghe són mâi stæto, e me séiva câo sentî cöse me n’öriéi dî voî, che ne vegnî de de li.»

A quéllo pónto, l’òmmo co-o pisétto o l’àiva fæto ’n mêzo sorîzo, cómme s’o fûse aprêuo a parlâ co-in tìçio ch’o l’àiva ancón da védde o móndo.

«Ve capìscio. Zêna a l’é coscì poténte che no gh’è nìnte da mâvegiâse se voî no poéi conóscila, avéndone sentîo parlâ sôlo che da lontàn.»

O s’êa fermòu, pe pigiâ ’n âtra goâ de vìn. O gòtto, però, o l’êa vêuo. Coscì o l’àiva repigiòu: «Mi mæximo, che ghe són nasciûo, no ve saviæ dî do tùtto a seu condiçión, tànto a l’è nòbile. A l’è gremenîa de génte e d’ògni bén: co-o seu pòrto e a seu marìnn-a, se poriéiva dî ch’a l’è a pòrta da Lonbardîa».

O tìçio bióndo o pàiva incantòu, e mànco sentî o nómme da seu tæra pàiva che poêse adesciâlo.

«A l’è ’na çitæ da-e stræ stréite, e a diféndan ’na cadénn-a de mónti e ’na corónn-a de miâge. A seu flòtta a l’è da tùtte-e pàrte do mâ, e unn-a de seu nâve a ne vâ dôe de âtre.»

O discórso o l’êa anæto avànti pe ’n pö; in sciâ fìn, quànd’o l’àiva finîo, l’òmmo da-i cavélli néigri o s’êa tiòu sciù, pe pagâ e anâ vîa. O bióndo, amiròu, o l’aviéiva ösciûo ancón tegnîlo cón lê, pe no pèrdilo, pe savéine ancón de ciù in sce de lê. Ma lê, sénsa dî ciù nìnte, o gh’àiva stréito ’n éuggio e, prìmma che l’âtro o poêse acòrzisene, o l’êa sciortîo, co-o mantéllo tiòu sciù dò-u vénto.

Stefano Lusito

Pigiòu da-o Gazzettino Sampierdarenese Anno XLI - N. 4, 30 d'arvî do 2012