Quéllo che l’è sucèsso in Giapón quàrche setemànn-a fa o l’è stæto ’n âtro di aveniménti che carateriziàn a stöia do móndo di pròscimi ànni, e de segûo o l’à cangiòu a vìtta de tantìscime persónn-e (e tànte, purtròppo, no gh’én ciù). E tra l’âtro, no fûse stæto pe tùtto-o rèsto, a cösa a no poriéiva avéi mànco fæto ciù de tànto sciâto: i teremòtti in Giapón én a l’órdine do giórno: abastiéiva miâ i filmæ che l’è stæto gjòu inte câze, pe strâ e 'nti palàççi durànte o sìsma: persónn-e ch’àn savûo tegnî stréiti i dénti e, conpòste, én restæ a spêtâ che a tæra a finìsse de tremâ (chi no sò cöse séiva sucèsso inte mæxime condiçioìn).

Ma stavòtta, quarcösa de ciù o l’è anæto stòrto. O sìsma o l’è stæto treméndo (8, 9 gràddi da scâ Richter): in sciâ còsta de l’èst no l’à fæto tàrdi a fâse sentî in maremòtto (quéllo che ànche gnâtri, da quàrche ànno, émmo inparòu a ciamâ tsunami), ch’o l’à colpîo ànche de centrâle de energîa nucleâre ch’êan li da-a vixìn.

L’è stæto o dizàstro. Âia e ægoa contaminæ da radiaçioìn che viâgian in gîo pò-u móndo (e són chi che viâgian ancón òua, e pe chisà quànte); ma, scibén che tùtto-o móndo o l’è li ch’o se pénsa se no fûse mêgio cominsâ a serâ quarcösa (ò a fâ quàrche contròllo de ciù), pâ che chi s’éugge anâ avànti có-o progètto do nucleâre, perché gnâtri sémmo (ò ne séiva câo êsilo) in pàize modèrno, òu pàsso co-î ténpi. Squæxi cómme se vintiquàttr’ànni fa no fûse sucèsso nìnte.

A no l’è (sôlo, fòscia) ’na questión polìtica. Ancheu, e tùtti-i giórni da nòstra vìtta, sémmo chi che dêmo decìdde (e cón gnâtri tùtti-i âtri ascì) cöse fâ da nòstra vìtta. Davéi oêmo rischiâ d’anâ ’ncóntra a ’n âtro dizàstro da ’n giórno a l’âtro?

Émmo de bezéugno de energîa, l’è vêa. Ma gh’émmo o mâ, gh’émmo o vénto, gh’émmo o sô, che ne permétan de poéi avéi de lóngo de l’energîa rinovàbile e polîta.

Gh’è de segûo tànto da fâ, ma l’òmmo o l’è dotòu de raxón mascimaménte pe risòlve i seu problêmi. O móndo che gh’émmo o l’è belìscimo, scibén che de vòtte (e no pöche) o fa di schèrsci terìbili, cómme quéllo ch’o m’à portòu a scrîve st’artìcolo (ànche bén che, purtròppo, i spàççi én quélli che són e argoménti de sto tîpo meritiéivan discuscioìn argomentæ tànto e da tànte persónn-e cón opinioìn diferénti): mê pài doriêscimo çercâ de pigiâ in màn a sitoaçión e, poscibilménte, de no pegiorâla.

Quànde ghe saiâ ’na fórma d’energîa nucleâre segûa pe tùtti, se mâi a ghe saiâ, poriö êse d’acòrdio. Ma pe òua, diéiva che e stræ da pigiâ én bén de âtre.

Stefano Lusito

Pigiòu da-o Gazzettino Sampierdarenese Anno XXXIX - N. 4, 20 d'arvî do 2011