Tùtte-e léngoe, ch’én espresción naturâle di òmmi, én ’na richéssa: in sce quésto no ghe cêuve. L’é ciæo, però, chò-u di d’ancheu l’é de lóngo ciù difìçile protézile e difénde i dirìtti de ògni òmmo de poéi parlâ liberaménte a seu léngoa.

A ciù pàrte a diâ che s’aviéiva da parlâ l’ingléize perché a l’é a “léngoa do domàn” (mò-u cinéiz’ascì o no schèrsa), e a gh’à raxón. Mi no conóscio goêi persónn-e che in italiàn (no dìggo zenéize perché n’öriæ pài ’n ipòcrita…) dêuvian “calcolatore” òu pòsto de “computer”, e poriæ anâ avànti pe coscì. No ch’o ségge ’n mâ, mò-u ne doriéiva fâ riflètte (sorviatùtto pe chi s’interèssa de léngoe) in sce l’inportànsa che l’ingléize, ò âtre léngoe (cómò-u françéize) gh’àn in sciô nòstro parlâ. L’é peu ciæo che l’é ’nta natûa de mæxime léngoe che a cösa a stàgghe coscì, dónca no gh’é nìnte de mâ.

Peu pài ’n’ezageraçión, òu confrónto de tùtti-i problêmi che gh’é òu móndo (e ghe n’é), ma ànche inta mainêa d’esprîmise bezoriéiva êse pægi. Gh’öriéiva ’na léngoa òu de sórvia de pàrte, ch’a promêuve a pâxe i-ò-u rispètto pò-u pròscimo (che no goàstan mâi). Ebén, sta léngoa a gh’é: a l’é l’esperànto. Se tràtta de ’na léngoa bén bén sénplice e regolâre (proâ pe crédde), che tùtti pêuan inparâ inte pöco ténpo, e ch’a permétte a tùtti gnâtri, quànde parlémmo, de sentîse tànti fræ spàrsci pò-u móndo, sénsa però dovéi rinonçiâ a-e nòstre réixe coltorâle che ne fàn sentî coscì felîçi d’apartegnî a-a tæra dôve sémmo nasciûi.

Ànche l’ûzo de ’na léngoa o ne peu agiutâ a amâ ancón de ciù o nòstro pròscimo e o móndo dôve vivémmo. Bàsta voéilo.

Stefano Lusito
http://www.tuttozena.org

Pigiòu da-o Gazzettino Sampierdarenese Anno XXXVII - N. 8, 30 de òtôbre do 2009