Dìmosou: de grafîe abrétio pò-u nòstro antîgo zenéize ghe n'é pe coscì. Spantegæ'n gîo, de chi e de sa, squæxi tùtte unn-a ciù gràmma de l'âtra, da-e ciù italianizæ (che, anco-ancón, se fûsan coerénte, poriéivan anâ bén) a-e ciù strànbe. Ma l'é ciæo 'na cösa: ancheu, chò-u zenéize o l'é discriminòu fìnn-a da chi doviéiva diféndilo (no fæme dî nìnte, dónqu'a l'é l'òtta che sbolàcco...), bezéugna mesciâse e dâse da fâ pe troà'n scistêma coerénte e ch'o fonçiónn-e.

Ti dîxi nìnte: no ghe sémmo ariêscîi in ciù de seteçént'ànni de letiatûa zenéize!

A Rieu gh'é fìnn-a 'n cartéllo de 'n supermercòu cón scrîto in zenéize, létia pe létia, "Bûttega". Ma no gh'é dùbio che 'n zenéize se dìgghe bitêga! E cöse dî de chi scrîve "a brettio", "scucusù" (quarcösa de scìmile òu dîva o Petrócci, tra l’âtro 'n grànd'outô zenéize), "muagia" e coscì discorìndo?

E alôa, sccioîa 'n sciâ Ræ e òua in sce 'n picìn prontoâio, gh'é a grafîa ofiçiâ, in mòddo pe scrîve coerénte e ch'o ne permétte de savéi precizaménte cómme se pronónçia e paròlle che scrivémmo: in mòddo segûo p'arenbâse a 'n scistêma ch'o peu êse dêuviòu da tùtti, sénsa poîa de scugiâ in scê incoerénse ò de no savéi con quæ létia scrîve a tâ paròlla. Ma-a l'é 'na mainêa ascì pe dî a quélli ch'êuan sciacà'nto pâtàn a nòstra léngoa che, de chi in avànti, öriêmo riportâla òu seu antîgo splendô.

E, cómme poéi védde, a no se distàcca mànco da-a grafîa tradiçionâle; sàiva-a dî che no gh'eu 'n giamìn da masachén pe 'nparâla.

Òua tócca a viâtri adêuviâ a grafîa ofiçiâ, mostrâla a-i figeu e a tùtti quélli che gh'àn o zenéize into cheu, pe mantegnî vîva, 'nto scrîto ma 'nto parlòu ascì, st'antîga léngoa ch'a l'é o zenéize. Sciàlla sciàlla e stæ alêgri!

Stefano Lusito
http://www.tuttozena.org

PS: Òh beretìn, ciù 'n pö m'ascordâva: poéi troâ-a grafîa ofiçiâ, a cûa de l'Académia Ligùstica do Brénno, a st'adrésso chi: www.zeneize.net. Li gh'é ilustròu ànch'a crâxi, a prozodîa e tànt'âtro pe demoâse a scrîve in zenéize.

Pigiòu da-o Gazzettino Sampierdarenese Anno XXXVII - N. 3, 31 de màrso do 2009