O zenéize o moiâ fîto. No-o dìggo mi, òu dîxe a realtæ: i figeu zenéixi (ma percöse mâi ciamâli zenéixi, se no pàrlan a seu léngoa?) pàrlan sôlo italiàn. No l'é goæi fàçile, ancheu, troâ doî genitoî che pàrlan tùtt'i doî in zenéize. E quànde - câxo râro – gh'é 'na moæ e 'n poæ che sàn parlâ in zenéize... co-i seu fìggi çércan sôlo de parlâ italiàn. A pensâghe bén, gh'àn raxón: in figeu ch'o pàrle zenéize o poriéiva êse pigiò'n gîo da-i âtri figeu cómme lê, sôlo perché o no l'acapìsce nìnte de quéllo che i âtri dîxan.

Che tristéssa!

Na òtta, tùtti parlâvan zenéize (i figeu ascîe!), perché no vegnîva 'n ménte a nisciùn (a l'infêua che i méistri e i mêghi) de parlâ italiàn! Ma, dòppo a goæra, a schêua a l'à costréito i genitoî a parlâ in italiàn a-i seu figétti. Ma che italiàn poéiva parlâ a génte abitoâ a conósce l'italiàn sôlo pe sentîo dî? «Fànni fîto, che manimàn cadi giù», «Stànni attento, che ti si deslengua il gelato!», «Fa' i compiti, se dunque non ti faccio più uscire», giùsto pe dîne quàrched'unn-a. E alôa, no l'êa mêgio parlâghe in zenéize, a sti figeu che òua én gréndi?

A-o Pàize (Carlofòrte), se pàrla o dialétto tabarchìn, ch'o no l'é âtro chò-u nòstro antîgo zenéize, e o pàrlan tùtti (ma pròpio tùtti) i figeu! Ma no bàsta: a schêua, i figétti pàrlan in tabarchìn co-e méistre. Perché no se peu fâ 'na cösa pægia chi a Zêna?

I zenéixi, quelli che gh'àn coæ de pèrde o seu ténpo aprêuo a-o zenéize, vêuan védde tórna a seu léngoa rescioî e tornâ grànde e bèlla cómm'a l'êa 'na òtta.

Perché, l'é vêa, l'italiàn a l'é a "léngoa ofiçiâ" de l'Itàlia, e a va saciûa, ma o zenéize o va parlòu pe recordâse ancón chi sémmo. E se l'éi ascordòu, ve recòrdo mi che sémmo i ùrtimi de quélla grànde çiviltæ de 'n ténpo: a çiviltæ zenéize.

Stêva
http://www.tuttozena.org

Pigiòu da-o Gazzettino Sampierdarenese Anno XXXVI - N. 7, 31 de lùggio do 2008